Miyom nedir? Miyom belirtileri nelerdir?

Miyom nedir sorusu, kadın sağlığı alanında en sık sorulan sorular arasında yer almaktadır. Miyomlar; rahim duvarında gelişen, kanser olmayan (iyi huylu) tümörlerdir.

Tıp dilinde leiomyoma ya da fibroid olarak da adlandırılan bu yapılar, rahim kasını oluşturan düz kas hücrelerinden meydana gelir. Küçük bir bezelye tanesi büyüklüğünden bir kavun büyüklüğüne kadar değişen boyutlarda olabilirler.

Miyomlar, rahimi oluşturan düz kas hücrelerinden köken alan iyi huylu (benign) tümörlerdir. Kadınlarda pelvis bölgesinde en sık görülen tümörlerdir. 40 yaş üzerindeki yaklaşık 3 kadından birinde miyom saptanmaktadır.

Miyomun belirtileri nelerdir?

Miyomların çoğu herhangi bir belirti vermez. Ancak belirtiler oluştuğunda, bu belirtiler oldukça rahatsız edici ve yaşam kalitesini düşürücü olabilir.

En sık görülen miyom belirtileri şunlardır:

• Anormal adet kanaması: Çok ağır, uzun süreli veya düzensiz adet kanamaları miyomun en yaygın belirtisidir. Bu durum zaman içinde demir eksikliği anemisine (kansızlığa) yol açabilir.
• Pelvik ağrı ve basınç hissi: Kasık bölgesinde baskı hissi, ağrı ve kramplar yaşanabilir.
• Sık idrara çıkma: Büyüyen miyomlar mesaneye baskı yaparak sık idrara çıkma ya da idrarı tam boşaltamama hissine neden olabilir.
• Kabızlık: Bağırsağa baskı yapan miyomlar kabızlığa veya bağırsak hareketlerinde zorlanmaya yol açabilir.
• Karın şişliği ve büyümesi: Büyük miyomlar karın bölgesinin belirgin biçimde şişmesine neden olabilir.
• Cinsel ilişki sırasında ağrı: Özellikle submukozal ve subserozal miyomlar bu şikâyete yol açabilir.
• Sırt ve bacak ağrıları: Sinir köklerine baskı yapan miyomlar sırt ya da bacağa yayılan ağrılara neden olabilir.

Eğer yukarıdaki belirtilerden birini ya da birkaçını yaşıyorsanız, bir jinekolog tarafından değerlendirilmeniz önemlidir.

Miyom türleri nelerdir?

Miyomlar, rahimde konumlandıkları yere göre üç ana gruba ayrılır:

1. İntramural Miyomlar Rahimin kas duvarı içinde gelişen en yaygın miyom türüdür. Bu tür miyomlar büyüdükçe rahmin şeklini bozabilir ve ağrıya yol açabilir.
2. Subserozal Miyomlar Rahmin dış yüzeyinde gelişen miyomlardır. Zaman zaman sap (pedikül) üzerinde asılı hâle gelebilirler. Büyüdüklerinde komşu organlara, örneğin mesaneye veya bağırsağa baskı yapabilirler.
3. Submukozal Miyomlar Rahmin iç yüzeyine (endometrium) yakın gelişen miyomlardır. Bu tür miyomlar, anormal rahim içi kanamalara ve kısırlık sorunlarına en fazla yol açan türdür.

Bazı durumlarda miyom hem iç hem de dış duvarda birlikte büyüyebilir ya da servikal (rahim ağzı) bölgede de görülebilir.

Miyomlar hangi şikayetlere neden olmaktadır?

• Anormal vajinal kanama (sık ve düzensiz adet görme)
• Adet miktarının çok artması ve adetin normalden uzun sürmesi
• Kasık ağrısı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Gebelik ile ilişkili problemler ve düşük
• İdrar torbasına basıya bağlı sık idrara gitme, idrar yaparken zorlanma, idrar kaçırma
• Kalın barsağa basıya bağlı kabızlık ve dışkılamada güçlük

Bazı miyomlar ise hiçbir şikayete neden olmamakta ve rutin jinekolojik kontroller sırasında saptanmaktadır. Miyomlar iyi huylu tümörler olduklarından, şikayete neden olmayan bu tür miyomlarda cerrahi tedavi gerekmez.

Ancak çok küçük oranlarda da olsa kansere dönüşme riskli bulunduğundan boyut ve görünüm açısından düzenli jinekolojik takip gerekmektedir.

Miyom nasıl teşhis edilir?

Miyom teşhisi genellikle aşağıdaki yöntemlerle konulur:

Pelvik Muayene Doktorunuz, rahim büyüklüğünü ve yapısını elle muayene ederek değerlendirir. Büyük miyomlar bu şekilde fark edilebilir.

Ultrasonografi (Ultrason) En yaygın kullanılan görüntüleme yöntemidir. Karın üzerinden veya vajinal yoldan (transvajinal ultrason) gerçekleştirilebilir. Miyomların varlığını, sayısını, boyutunu ve konumunu belirlemede oldukça etkilidir.

MRI (Manyetik Rezonans Görüntüleme) Daha ayrıntılı görüntüler sağlar. Özellikle tedavi planlaması yapılmadan önce miyomların tam boyutunu ve konumunu belirlemek için kullanılır.

Histeroskopi Rahim içine ince bir kamera aracılığıyla bakılarak submukozal miyomların tespitinde kullanılır.

Sonohisterografi Rahim içine serum fizyolojik verilerek yapılan özel bir ultrason yöntemidir. İç yüzeye yakın miyomların değerlendirilmesinde etkilidir.

Hangi durumlarda tedavi gerekmektedir?

• Hastada yukarıda belirtilen şikayetlere neden olan miyomlar,
• Takipte hızlı boyut artışı olan miyomlar,
• Menopoz sonrası boyut artışı olan miyomlar tedavi gerektirmektedir.

Miyom tedavisi: Hangi yöntemler kullanılır?

Miyom tedavisi; miyomun büyüklüğüne, sayısına, konumuna, belirtilerin şiddetine ve kişinin çocuk isteyip istemediğine göre şekillenir. Her kadın için aynı tedavi uygulanmaz.

İzlem (Bekleme)

Belirtisiz ve küçük miyomlarda doktorunuz düzenli ultrason takibi önererek herhangi bir tedavi uygulamayabilir. Menopoza yakın kadınlarda östrojen düzeyinin düşmesiyle miyomların kendiliğinden küçülebileceği göz önünde bulundurulur.

İlaç Tedavisi

• Hormonal ilaçlar: GnRH agonistleri gibi ilaçlar geçici olarak östrojen seviyesini düşürerek miyomları küçültebilir. Genellikle ameliyat öncesi hazırlık için kullanılır.
• Progestin içeren rahim içi araç (RİA): Adet kanamalarını azaltabilir; ancak miyomu ortadan kaldırmaz.
• Ağrı kesiciler ve demir takviyesi: Belirtileri hafifletmek amacıyla kullanılabilir.

Minimal invaziv yöntemler

• Uterus fibroid embolizasyonu (UFE): Miyoma giden damarlar küçük partiküller ile tıkanarak miyomun beslenmesi kesilir. Bu yöntemde rahim korunur.
• MR rehberli odaklanmış ultrason (MRgFUS): Yüksek yoğunluklu ultrason dalgaları miyom dokusunu ısıtarak yok eder. Kesisiz ve anestezi gerektirmeyen bir yöntemdir.

Cerrahi Tedavi

• Miyomektomi: Miyomun rahim korunarak çıkarıldığı ameliyattır. Çocuk isteyen kadınlar için tercih edilen yöntemdir. Laparoskopik (kapalı), histeroskopik veya açık ameliyat şeklinde uygulanabilir. 
• Histerektomi: Rahmin tamamen çıkarıldığı ameliyattır. Kesin ve kalıcı bir çözüm sunar; ancak hamilelik artık mümkün olmaz. Diğer tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda uygulanır.

Miyom tedavisi nasıl olmalıdır?

Miyomların ilaçla etkin tedavisi yoktur. En sık uygulanan yöntem miyomektomi; miyomun cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Uygun olan durumlarda laparoskopik cerrahi (kapalı yöntem) ile miyomektomi ilk seçenek olmalıdır. 

Laparoskopik miyomektomi cerrahisi ile karın içerisinde yapışıklıklar daha az olmakta, ameliyat sonrası ağrı daha az olmakta, iyileşme daha hızlı olmakta ve karında büyük yara izi olmamaktadır.

Miyom ve hamilelik: Bilinmesi gerekenler

Pek çok kadın miyom ile sağlıklı bir hamilelik yaşayabilir. Ancak bazı durumlarda miyomlar hamileliği olumsuz etkileyebilir. Özellikle submukozal miyomlar embriyo implantasyonunu zorlaştırabilir ve erken düşük riskini artırabilir. Büyük miyomlar ise nadir de olsa bebeğin büyümesini kısıtlayabilir ya da erken doğuma yol açabilir.

Hamile kalmayı planlıyorsanız ya da hamile olduğunuzda miyomun varlığı tespit edildiyse, mutlaka deneyimli bir jinekolog veya perinatoloji uzmanı ile görüşmeniz önerilir.

Miyom tedavisi için rahmin alınması gerekli midir?

Miyom tedavisi için rahmin alınması gerekli değildir. Özellikle genç hastalarda rahim korunmalıdır. Miyom sayısından bağımsız olarak, rahim korunarak miyom cerrahisi mümkündür.

Sık sorulan sorular

1. Miyom kanser midir, kansere dönüşür mü?

Miyomlar iyi huylu (benign) tümörlerdir. Kanser değildir ve çok nadir istisnalar dışında kansere dönüşmezler. Bu nadir duruma “leiomyosarkom” adı verilir; ancak bu durum gerçekten çok nadirdir ve miyom tanısı konulan hastaların büyük çoğunluğunda görülmez. Bununla birlikte, anormal kanamaları veya hızlı büyüyen kitlesi olan her kadın mutlaka doktora başvurmalıdır.

2. Miyom belirtileri olmadan nasıl anlaşılır?

Miyomların büyük çoğunluğu herhangi bir belirti vermez ve rutin jinekolojik muayene ya da ultrason sırasında tesadüfen keşfedilir. Bu nedenle yılda bir kez düzenli jinekolojik kontrol yaptırmak, erken teşhis açısından büyük önem taşımaktadır.

3. Miyom olan kadın hamile kalabilir mi?

Evet, miyom sahibi pek çok kadın sorunsuz biçimde hamile kalabilir ve sağlıklı bir gebelik geçirebilir. Ancak submukozal miyomlar gibi bazı türler kısırlığa veya tekrarlayan düşüklere yol açabilir. Hamile kalmakta güçlük çekiyorsanız, miyomun bu duruma katkısı olup olmadığını değerlendirmek için bir uzman görüşü almanız önerilir.

4. Miyom tedavisiz kendiliğinden geçer mi?

Menopoz öncesi dönemde miyomlar genellikle kendiliğinden geçmez; aksine östrojen düzeyi yüksek kaldığı sürece büyümeye devam edebilirler. Ancak menopoz sonrasında östrojen düzeyinin düşmesiyle birlikte miyomların küçüldüğü ve belirtilerin hafiflediği görülmektedir. Tedavi gerekip gerekmediğine doktorunuzla birlikte karar verilmelidir.

5. Miyom ameliyatı sonrası miyom tekrar çıkar mı?

Miyomektomi (miyomun rahim korunarak çıkarılması) işleminden sonra yeni miyomlar oluşabilir. Bu tekrarlama riski yaklaşık %10-30 oranında bildirilmektedir ve özellikle birden fazla miyomu olan kadınlarda daha yüksektir. Histerektomi ise rahmin tamamen çıkarılması nedeniyle miyom tekrarını tamamen önler.

6. Miyomda beslenme önemli midir?

Bilimsel kanıtlar henüz kesin olmasa da bazı araştırmalar kırmızı et tüketiminin miyom riskini artırabileceğine, yeşil yapraklı sebzeler, meyveler ve omega-3 yağ asitlerinden zengin bir diyetin ise koruyucu olabileceğine işaret etmektedir. Sağlıklı bir vücut ağırlığını korumak da östrojen düzeyini dengede tutmaya yardımcı olabilir.

7. Miyom strese bağlı olarak ortaya çıkar mı?

Stresin doğrudan miyom oluşumuna neden olduğu kanıtlanmamıştır. Ancak kronik stresin hormon dengesizliklerine yol açabileceği ve bu durumun dolaylı olarak miyom gelişimini etkileyebileceği düşünülmektedir. Genel sağlık için stres yönetimi her zaman önemlidir.

Prof.Dr.Gökhan BOYRAZ

Kadın Hastalıkları ve Doğum

Jinekolojik Onkoloji ve Laparoskopik Cerrahi Uzmanı

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili her türlü karar için mutlaka bir sağlık profesyoneliyle görüşünüz.